Geskiedenis

Hiermee die geskiedenis van die Ferreira familie in Suid Afrika.

Stamvader Ignatius Ferreira circa 1695 – 14 Mei 1772

Daar word grootliks aangehaal uit “Stamvader Ignatius Ferreira en sy naverwante” van O J O Ferreira en ander bronne soos “Ferreira Familie – Family” Janet Melville & Emmerentia S Ferreira, Redakteur Gideon de V de Kock, opgestel deur die Genealogiese Navorsingsgroep, Departement Rekenaarwetenskap en Inligtingstelsels, Universiteit van Port Elizabeth.
April 1998 & Desember 2015 en soos aangedui.

Ignatius (Ignacio)was `n 27 jarige matroos in diens van die Engelse Oos Indiese Kompanjie op die skip Chandos wat in die nag van 16/17 Junie 1722 op `n terugvaart van Bengale na Engeland naby die Kasteel in Tafelbaai gestrand het as gevolg van `n stormwind uit die noordweste. In hierdie storm het 11 skepe vergaan en 660 skeepslui het verdrink. Van die Chandos het 2 verdrink en Ignatius en die res kon aan wal kom. (Die datum van hierdie storm word ook aangegee as 16/17 Mei 1722)

Ignatius het besluit om in die Kaap aan te bly, miskien as gevolg van sy skrikwekkende ervaring tydens die stranding van die Chandos. Hy het as soldaat in diens van die Verenigde Oos Indiese Kompanjie getree. Arbeid was `n vroee probleem aan die Kaap en die Kompanjie het van sg. “knegte” gebruik gemaak. Hulle was gewoonlik ongetroude Europeers en is as betaalde arbeiders aan vryburgers uitverhuur, maar is ook by verdediging van die Kaap betrokke. Hierdie knegte is dikwels as onderwysers gebruik maar was gewoonlik opsigters van slawe. Hulle het geen voordele uit die plase ontvang nie en hulle was in `n situasie van baas en klaas.

Van September 1725 tot September 1727 het Ignatius homself as kneg verhuur aan burger Nicolaas Goekelius. In sy kontrak het Ignatius beloof om Goekelius “…trouw en naarstig te dienen als knegt………voor de somma van twaalf Caapse guldens en een lb (pond) tabak, boven en behalven het onderhoud, van spys, drank en goede huijsvesting…”

Hy was ook “knegt” van Anna de Conink (Koning), die weduwee van Kaptein Oloff Bergh, van 1730 – 1734 “…voor se somma van sestien guldens Caabs geld..” per maand, plus gratis rabak, voedsel en drank en huisvesting.
Van 1734 – 1735 was hy kneg van burger Pieter Jurgen van der Heyden teen “twintig Caabse guldens” per maand met dieselfde voordele.

Sy laaste werkgewer was landbouer Jan Pienaar, `n halfbroer van sy latere vrou, Marha Terblanche, by wie hy van 1735 – 1736 in diens was.

Eienaardig dat hy sy beroep nog steeds as soldaat in diens van die Kompanjie opgegee het in die huweliksregister van Stellenbosch op 6 November 1735.

Martha Terblanche was die dogter van Estienne Terblanche, van Toulon, Frankryk, en sy vrou, Martha le Febre (die van beteken smid). Sy, Marta le Febre, was die weduwee van Jacques Pinard (Pienaar) en hulle is getroud op 3 Desember 1713. Hulle het 4 kinders gehad, nl. Stephanus, gedoop 10 Maart 1715, Geertruy, gedoop 5 Desember 1717, Martha gedoop 5 Desember 1717 en Pieter gedoop 16 Novembet 1721. Dit kom voor of Geertruy en Martha `n tweeling was.

Ignatius het in 1735 by die Kommissaris van Huweliksake aansoek gedoen om met Matha Terblanche in die huwelik te tree, maar haar vader, Estienne (Steven) het daarteen beswaar gemaak. Die spesifieke redes is onbekend, maar daar kan aanvaar word dat die feit dat Ignatius Rooms Katoliek en sy van Franse Hugenote herkoms was baie daarmee te doen kon gehad het. Nog `n faktor kon die groot ouderdomsverskil, hy was veertig jaar oud en sy was agtien, gewees het. Ignatius was skynbaar `n praktiese man wat Protestant geword het en Estienne se besware is verwerp en hulle is in die huwelik bevestig.

Die huwelik was vrugbaar en die eerste twee kinders, Maria Magdalena, “…buijten echtenstaat geteelt…” en Jan Leopold “…in onecht geteelt…” is selfs voor die huwelik gebore. As mens in gedagte hou hoe primitief die vervoermiddele en afgelee die mense gewoon het het mens baie simpatie dat alles nie altyd volgens norme verloop het nie. Op `n stadium het hulle in die omgewing van Mosselbaai gewoon maar onder die Stellenbosch gemeente geval. Van die nasate van die Terblanche`e woon vandag nog in die omgewing van Groot Brak.

Na die huwelik is nog agt kinders verwek. Hulle lewensloop volg in latere skrywes.

C R (Radie) Ferreira
Patensie
September 2020

Dit is interessant om daarop te let dat Ignatius en Martha nie een van hulle kinders na hulle ouers vernoem het nie. Hulle het ook nie Franse of Portugese voorname nie, maar slegs Nederlandse name. Vermoedelik het dit te doen gehad met die teenkanting van die huwelik van Martha se ouers. Die Ferreira kinders kon vermoedelik Portugees en Frans praat of ten minste verstaan.

Soos baie van die koloniste van die tyd wou Ignatius ook dieper die binneland intrek om onder die strenge beheer van die Kompanjie uit te kom. Die landstreek wat hy gekies het was die destydse “…de Vergelegen Districten…” in die omgewing van Mosselbaai. Op 28 Februarie 1742 het landbouer Ignatius Ferreira verlof gekry “…omme voor den tijd van een geheel Jaar met zijn vee te gaan leggen en weijden op de plaats genaamd Herte beeste Kuijl over de Gourese Rivier…” Die plaas het destyds nog onder die distrik Stellenbosch geval, maar op 31 Augustus 1745 het dit deel van die nuutgestigde distrik Swellendam geword.

In 1748 het Ferreira aansoek gedoen om die veeplaas “De Hartebeest Kuijl” gelee oorkant die Gouritsrivier in erfpag te ontvang. In die aansoek verwys hy na homself as `n “Landbouwer” en wys daarop dat hy die leningsplaas reeds `n geruime tyd bewoon en dit “…seergaarne in Eijgendom soude willen hebbe…”
Hartebeestkuil, `n veeplaas van 60 morg is gevolglik op 28 Maart 1748 deur die Kompanjie aan Ferreira toegeken. Die plaas Hartebeestkuil is later tot 2828 morge uitgebrei en die aangrensende plase, Matjesfontein, Melkboom, Goedemoed, Mietjiesfontein en Welbedag is bygevoeg.

Teen 1752 is sy aardse besittings tydens die opgaaf aangegee as 8 perde, 50 beeste, 900 skape, `n snaphaan, `n degen en pistole. Teen 1762 is dit aangegee as 6 perde, 80 beeste, 600 skape.

Op 22 September 1764 is ook die leningsplaas Melkhoutbosch of “Melkhoute Bosch”, gelee aan die Gouritsrivier op die naam van Ignatius Ferreira geregistreer. Die plaas is voorheen deur die weduwee van Gideon Joubert bewoon, maar was in daardie stadium onbewoon. Die Ferreira stamouers het steeds op hulle erfpagplaas, Hartebeeskuil, bly woon.

In sy boek “Harbours of Memory” wat in 1969 gepubliseer is, het Lawrence Green geskryf dat Ignatius Ferreira se woning met sy geelhoutvloere nog steeds naby Brandwacht, `n gehuggie naby Mosselbaai bestaan. Die huis was naby `n rivieroewer en Mnr J A Muller van die plaas Rooiblom het van die huis se geelhoutbalke gekoop voordat die Departement van Waterwese die plaas op 29 Maart 1971 van Mnr A N Zietzman gekoop het en `n opgaardam daarop gebou het. Die bouvalle van die ou huis asook die ou grafte het so onder die water verdwyn. Die balke, deure en vensters is deur Muller aan die Drostdy Museum op Swellendam geskenk.

Ignatius is op 24 Mei 1772 “…over de berg…” oorlede op die ouderdom van 77 jaar. Martha was toe 55 jaar oud en hulle jongste seun Ignatius Wilhelm wat toe 21 jaar oud en ongetroud was, het tydens sy pa se dood nog in sy ouerhuis gebly en sy ma versorg.

Ignatius was sekerlik `n baie praktiese man. Hy het besluit om `n matroos te word op `n Engelse skip. As gevolg van `n ramp het hy besluit om in die Kaap aan te bly, om met `n Hugenote dogter te trou en om as `n Roomse Katoliek `n Protestant te word. Hy het van soldaat en kneg aan die Kaap tot selfstandige boer gevorder. Opgaafrolle het gewys dat hy `n suksesvolle boer was en reeds in sy leeftyd het sy seuns onder die vernaamste grensboere getel. Hier dink ons veral aan sy seuns Petrus hendrik (1736), Thomas Ignatius (1743), Stephanus (1746) en Salomon (1749) asook Ignatius se kleindogter, Kwaade Martha Ferreira van die Swarte Ommegang (1812 – 1813).

Ignatius en Martha se 10 kinders:

  • Maria Magdalena getroud met Frans Haarhoff en
  • Georg Friedrich Rautenbach
  • Jan Leopold – waarskynlik jonk oorlede
  • Petrus Hendrik getroud met Catharina Maria van Staden
  • Marha Jacoba getroud met Gerrit van Rooyen
  • Hester getroud met Andries du Preez en Johan Jacob Kritzinger
  • Thomas Ignatius getroud met Martha Dorothea Marx
  • Stephanus getroud met Jacomina Aletta Muller
  • Saloman getroud met Susanna (Sara) Elizabeth Muller
  • Ignatius Wilhelm getroud met Aletta van Staden
  • Susanna Elizabeth getroud met Cornelis Johannes Muller

Later meer oor bg. kinders.

Scroll to Top

Teken aan en jy sal nie uitmis op die makietie nie! En jy hoef nie bekommerd te wees nie. As jy nie meer van ons af wil hoor nie, verwyder jouself maklik van die nuusbrief af. No hard feelings!